Osmanlıca Metinlerin Latin Harfleri ile Transkripsiyonu
Uygulaması

 

Bu uygulama, eski harfli metinlerin yeni harfe aktarılması sırasında kullanılan transkripsiyon işaretlerinin (ḏ Ḏ ẕ Ẕ s̱ S̱, Ā ā ū Ū ī Ī, ḍ Ḍ ẓ Ẓ ḳ Ḳ ḥ Ḥ ṭ Ṭ ṣ Ṣ, ġ Ġ ż Ż, ḫ Ḫ, hemze ve ayın) Windows uygulamalarına kolaylıkla girilebilmesi amacıyla geliştirilmiştir.

Genellikle, bu tür çalışmalarda kullanılan yöntem, istenilen transkripsiyon işaretinin kullanılan fontta bulunarak sembol ekleme yöntemiyle metne girilmesidir. Ne yazık ki, bu işlem her defasında pek çok tuşa basmak gerektirdiği için çok zaman almakta, dolayısıyla zaman ve emek kaybına neden olmaktadır.

Geliştirilen uygulama gerçekte yeni bir klavye düzeninin oluşturulmasından ibarettir. Bu klavye düzeninde standart Windows yöntemi seçilmiş, bir harfin altına ya da üstüne işaret koymak için o harften önce veya sonra koyulacak işaretin basılması yoluyla istenen işaretin oluşturulması sağlanmıştır. Bu yöntem bugüne kadar kullandığımız şapkalı a yazmaya çok benzemektedir (Şapkalı a yazmak için önce şapka işaretine sonra ise a tuşuna basıyoruz).

Standart klavyede alt/üst çizgi/nokta gibi işaretler için yer olmadığından, bu işaretler için bazı tuşlara alt sıranın sağında bulunan alt gr tuşu ile basılmasına karar verilmiştir (bu tuş @ işareti yazmak için Q tuşu ile beraber kullanıldığından kullanıcılar tarafından bilinmektedir).

Standart Windows uygulamalarında aksan vb. harf bileşenleri ile harf yazmak için önce bileşene sonra harfe basılır (örneğin şapkalı a için önce şapkaya sonra a ya basılır). Bu işlem sonuç harfin söyleniş biçiminden kaynaklanır ("şapka"lı "a"). Halbuki, transkripsiyon işaretleri genellikle önce harf sonra işaret biçiminde söylenir ("s" "altında çizgi"). Bu biçimdeki bir söylenişe uygun yazabilmek için önce harfe sonra işarete basılması gerektiği açıktır.

Bu klavye düzeninde transkripsiyon işaretlerini yazmak için her iki yazım yöntemine de olanak tanınmıştır. Kullanıcı isterse harfi isterse işareti önce basma serbestisine sahiptir.

Yeni klavyenin düzeni aşağıdaki şekilde verilmiştir (Burada alt gr tuşu sağ alttaki Alt tuşudur. Görünen tuşlar alt gr ile basılacak tuşlardır).

 

 

Resimde koyu renk görünen tuşlar harften önce, normal görünen tuşlar ise harften sonra basılacak tuşlardır.

Klavye düzeninde harf oluşturma yöntemi aşağıdaki tablolarda anlatılmıştır (alt gr tuşu ile harf birlikte basılmalıdır, örneğin alt gr-Z için alt gr tuşu basılı iken Z tuşuna basılmalıdır).

 

Harfin Önce basılması durumu

 

Önce Harf Basıldıktan sonra

 

İŞARET İÇİN

Q-Klavye’de
altgr ile birlikte basılacak harf

F-Klavye’de
altgr ile birlikte basılacak harf

Oluşturulabilecek Transkripsiyon İşaretleri

ALT ÇİZGİ

Z

J

ḏ Ḏ ẕ Ẕ s̱ S̱

ÜST ÇİZGİ

X

Ö

Ā ā ū Ū ī Ī

ALT NOKTA

C

V

ḍ Ḍ ẓ Ẓ ḳ Ḳ ḥ Ḥ ṭ Ṭ ṣ Ṣ

ÜST NOKTA

V

C

ġ Ġ ż Ż

H

B

Ç

ḫ Ḫ

HEMZE

N

Z

ᶜ (örnek ᶜ A)

AYIN

M

S

ᵓ (örnek ᵓ A)

SAĞA AKSAN

Ö

B

É, á, vb.

SOLA AKSAN

Ç

. (nokta]

È, à, vb.

TİLDE

. (nokta)

, (virgül)

Ñ, vb.

 

 

 

Harfin Sonra basılması durumu

 

 Önce

 

İŞARET İÇİN

Q-Klavye’de
altgr ile birlikte basılacak harf

F-Klavye’de
altgr ile birlikte basılacak harf

Oluşacak Transkripsiyon İşareti

ALT ÇİZGİ

A

U

ḏ Ḏ ẕ Ẕ
(s̱ S̱ için aşağıya bakınız)

ÜST ÇİZGİ

S

İ

Ā ā ū Ū ī Ī

ALT NOKTA

D

E

ḍ Ḍ ẓ Ẓ ḳ Ḳ ḥ Ḥ ṭ Ṭ ṣ Ṣ

ÜST NOKTA

F

A

ġ Ġ ż Ż

H

G

Ü

ḫ Ḫ

HEMZE

H

T

ᶜ (örnek ᶜ A)

AYIN

J

K

ᵓ (örnek ᵓ A)

SAĞA AKSAN

Ş

Y

É, á, vb.

SOLA AKSAN

; (noktalı virgül)

X

È, à, vb.

TİLDE

Ü

W

Ñ, vb.

 

basıldıktan sonra istenilen harf basılacaktır (Bu durumda, ALT ÇİZGİ s ve S için yapılacak işlemler farklıdır: Bu harfler için önce altgr-A (Q-klavye)/altgr-U (F-klavye) sonra boşluk tuşu sonra ise s veya S harfine basılacaktır).

 

NOT: Hemze ve ayın için sadece altgr li harf basılacaktır. Önce veya sonra başka harf basılmasına gerek yoktur..

 

 

ÖRNEKLER

 

İstenilen transkripsiyon harfi


F klavye


Q klavye

Sonuç harf

 

S alt çizgi

Önce S sonra altgr-j

ya da

önce altgr-u sonra boşluk sonra S

Önce S sonra altgr-z

ya da

önce altgr-a sonra boşluk sonra S


 

d alt çizgi

Önce d sonra altgr-j

Ya da

Önce altgr-u sonra d

Önce d sonra altgr-s

Ya da

Önce altgr-a sonra d


 

T alt nokta

Önce T sonra altgr-v

Ya da

Önce altgr-e sonra T

Önce T sonra altgr-c

Ya da

Önce altgr-d sonra T


 

Hemze

Sadece altgr-z

ya da

altgr-t

Sadece altgr-n

ya da

altgr-h


 

Ayın

Sadece altgr-s

ya da

altgr-k

Sadece altgr-m

ya da

altgr-j


 

 

 

 

Uygulamanın Kurulumu

 

 

Uygulama sıkıştırılmış bir dosya olarak.

 

http://www.oncu.com/osmtransklavye/kbdtalq1.zip (Q-klavye)

 

http://www.oncu.com/osmtransklavye/kbdtalf1.zip (F-klavye)

 

 

adreslerine yüklenmiştir. Bu link tıklandığında açılacak dosya içindeki setup dosyası çalıştırıldığında klavye bilgisayara yüklenecektir. Yeni klavyenin adı

 

Türkçe Q - Osmanlıca Transkripsiyon

veya

Türkçe F - Osmanlıca Transkripsiyon

 

dur. Uygulamanın kullanılabilmesi için önce kullanılan programda bu klavyenin aktif hale getirilmesi gerekir. Bunun için ise görev çubuğundaki klavye işareti tıklanarak buradan “Türkçe Q - Osmanlıca Transkripsiyon” veya “Türkçe F - Osmanlıca Transkripsiyon” klavyesi seçilmelidir. Bu klavyenin her uygulamada kullanılabilmesi için Denetim Masasından Bölgesel Ayarlardan Varsayılan Klavye olarak seçilmelidir.

 

Araştırmacılar için yararlı olacağına inandığım bu uygulamayı tanıdıklarınıza duyurabilirseniz sevinirim. Uygulama hakkındaki sorular ve düşünceler, yeni istekler, değişiklik önerileri için

 

talat@oncu.com

 

adresine mesaj atılırsa en kısa zamanda cevap vermeye çalışırım.

 

 

Talat Öncü

 

 

NOTLAR:

 

  1. Uygulama henüz test aşamasındadır. Bu sebeple, bir yada daha çok hata olması muhtemeldir. Lütfen hata durumunda Talat Öncü’ye haber veriniz ki hatalar giderilsin ve uygulama amacına erişsin.

  2. Transkripsiyon işaretleri unicode destekleyen her fontta bulunmaktadır. Dolasıyla, kullanıcı metni istediği font ile yazabilir, daha sonra istediği fonta değiştirebilir. Eğer bazı işaretler seçilen fontta yanlış görülüyorsa, bu fontun unicode’u desteklemediğine delaletdir ve bu font uygulama ile kullanılamaz.

 

 

 

Talat Öncü Özel Kütüphanesi'ndeki
90,000 i aşkın kitabın bibliyografik künyesine ulaşmak için burayı tıklayınız

 

 

ANKARA'DA 150,000 KİTAPLIK
BİR ARAŞTIRMA KÜTÜPHANESİ KURULMASI İÇİN BAĞIŞ ÖNERİSİ

Değerli Kitapsever/Araştırmacı,

Bu bağı tıklayarak ulaşacağınız döküman, Türkiye’nin en büyük özel araştırma ve halk kütüphanesinin kurulabilmesi için destek arayışı amacıyla hazırlanmıştır.

100,000 kitap, 65,000 nüsha dergi ve 10,000 lerce değişik materyal bağışıyla başlatmak istediğim bu proje için ne yazık ki bugüne kadar bir destek bulamadım. Lütfedip zaman ayırır ve bu dökümanı inceleyebilirseniz, amacımı daha iyi anlayacaksınız. Sizden ricam, eğer bana bu konuda yardımcı olabilecek kişileri (Büyük Vakıfların Üst Düzey Yöneticileri) tanıyorsanız onlarla temas kurmamı sağlamanızdır. Yardımlarınız ve katkılarınız için peşinen teşekkür ediyorum.

 

 

 

 

Bu sayfa 22 Temmuz 2012 den beri       kez görüntülenmiştir